De kinderopvang is overwegend een vrouwenwereld en waar vrouwen werken, komen zwangerschappen voor. Elke zwangere groepsleidster zal beamen dat werken in de kinderopvang zowel een voordeel als een nadeel kan zijn. Het is logisch dat er veel aandacht gaat naar de vrouw die in verwachting is, maar hoe ervaren de collega’s het om met haar samen te werken? Zweven zij vrolijk mee op de roze babywolk van de trotse zwangere? Of zijn ze hun hyperemotionele, regelmatig naar het toilet vliegende, ernstig vermoeide collega die ook nog eens klaagt over bandenpijn, maagzuur en harde buiken snel beu?
Een deel van de groepsleiding ervaart het werk als zwaarder naarmate de zwangerschap van hun collega vordert. Met name in het begin is de zwangere zo vol van de zwangerschap dat ze met haar hoofd soms meer bij haar buik dan bij het werk is. De meeste collega’s maken er geen punt van dat ze af en toe wat vergeet, even moet zitten of iets minder concentratie op kan brengen. Dat hoort er nu eenmaal bij. Over het algemeen wordt werken met een zwangere collega niet als probleem ervaren, maar als een heuglijke situatie waarin men zich soms een beetje moet aanpassen aan de omstandigheden.
Babyleidster: "Ik heb altijd erg kunnen lachen om de rondvliegende hormonen!"
Peuterleidster: "Er was wel eens onrust op de groep doordat er inval ingezet werd en de vaste groepsleiding taken moest overnemen maar dit was te overzien. Mijn collega was snel moe, soms had ik het gevoel dat ik overal zelf aan moest denken. Ook kon ze wat minder hebben van de kinderen. Haar geluk, het zien van de echo’s en het ‘mee beleven’ van de zwangerschap maakte dit goed."
BSO leidster: "Vanaf het moment dat de blijde boodschap eruit was tot aan haar verlof straalde ze een soort permanente gelukzaligheid uit. Als je samen een groep draait, breng je veel tijd met elkaar door. Soms voelde het dan ook alsof we een beetje samen zwanger waren. In het begin merkte ik er niet zoveel van ook al hadden we het regelmatig over de zwangerschap. Hoe dikker de buik werd, hoe lastiger we er omheen konden. Zo’n toeter gaat op den duur toch in de weg zitten, dat is vooral met bukken en tillen niet erg handig. Desondanks vind ik niet dat haar zwangerschap mij extra werklast opleverde. Dat is misschien het voordeel van bso: deze kinderen zijn al erg zelfstandig."
Sommige zwangere leidsters werken fluitend door tot hun verlof. Voor anderen wordt de fysieke belasting op de eigen groep te zwaar. Zij gaan hier in overleg met het team op verschillende manieren mee om. De een past haar takenpakket aan, de ander gaat minder werken of eerder met verlof en de volgende zet haar werkzaamheden voort op een groep die minder lichamelijke inspanning vergt. De collega’s verlenen hierin soepel hun medewerking, mits de groep er niet onder lijdt en het hen niet te veel extra werkdruk oplevert.
BSO leidsters: "Onze collega was ruim zes maanden zwanger toen we een sportdag hadden. Terwijl wij ons best deden haar een beetje te ontzien, rende zij tot onze verbazing de hele middag vol enthousiasme mee met de kinderen. Ze nam zo nu en dan een dag vrij om even bij te tanken maar we stonden er versteld van hoe actief ze tot haar verlof gebleven is."
Leidster verticale groep:"Tijdens de laatste loodjes kon mijn zwangere collega niet zo veel meer. Zij werd zwaarder en het werk daardoor ook. Gelukkig is er in de kinderopvang genoeg werk dat rustig zittend uitgevoerd kan worden, zoals voorlezen, administreren en boterhammen smeren. Het was dus gewoon een kwestie van een aangepaste taakverdeling, geen probleem!"
Hoewel zij niet gedwongen worden, voelen sommige collega’s toch de drang of noodzaak om er zelf even extra de schouders onder te zetten. Zij denken hierbij zowel aan hun collega als aan zichzelf.
Peuterleidster: "Ik wilde heel graag met mijn eigen collega onze groep blijven draaien. Je weet wat je aan elkaar hebt en zij kent de groep als geen ander. Het werk werd voor mij wel intensiever maar ik was erg blij dat ze tot het eind is gebleven en gewoon deed wat ze kon. Dat had mijn voorkeur boven invalkrachten, daar moest ik tijdens haar verlof al lang genoeg mee werken."
Babyleidster: "Het geeft toch extra belasting maar als hier op tijd over gesproken wordt, kan dit tot een minimum beperkt blijven. Ik vind het wel te ver gaan om extra te tillen voor een zwangere collega."
Peuterleidster: "Mijn zwangere collega had last van bekkeninstabiliteit. Ik ging zelf automatisch een stapje harder lopen. Je wilt niet dat je collega zichzelf overbelast en het werk moet toch gedaan worden. Het is wel belangrijk dat je je eigen grenzen in de gaten houdt en jezelf niet voorbij loopt. Wanneer dat dreigt te gebeuren moet je meteen aan de bel trekken."
Zwanger werken in de kinderopvang kan risico’s met zich meebrengen. Bijvoorbeeld wanneer er binnen het centrum kinderen zijn met een ziekte die schadelijke gevolgen kan hebben voor het ongeboren kindje.
BSO leidster: "Omdat binnen ons kindercentrum de vijfde ziekte heerste en niet duidelijk was of mijn collega voldoende antistoffen in haar lijf had, kon zij niet op haar eigen groep blijven. Dat was natuurlijk even schrikken, maar dankzij snel en adequaat ingrijpen van de leidinggevenden en de flexibiliteit van de teams waarmee we samen werken, kon ze meteen op een ander centrum terecht. Dat scheelde haar veel stress en vrije dagen en ik kreeg er een bekende collega voor terug."
Met wat oudere kinderen kun je praten over de zwangerschap van een leidster. Vooral kleuters zijn erg nieuwsgierig. Ze willen de buik aanraken, stellen vragen en hebben hun eigen, boeiende kijk op de dikke buik.
Peuterleidster: "Eén van de peuters was er heilig van overtuigd dat mijn zwangere collega ‘gewoon weer te veel pannenkoeken had gegeten’."
BSO leidsters: "Veel kleuters vonden die bolle buik machtig interessant. Een dag nadat het nieuws verteld was, vroegen ze of de baby er al was, ook al was de buik nog even dik. Dit leek ons een mooie aanleiding om hen uit te leggen wat zwanger zijn is en hoe een zwangerschap verloopt. Na een uitgebreide voorlichting besloten zij het geleerde maar meteen te generaliseren over alle groepsleidsters. “En wanneer komt jouw kindje eruit?” vroegen ze terwijl ze nieuwsgierig aan mijn buik voelden… Dan heb je een aantal ouders de volgende dag toch iets uit te leggen."
(verschenen in B4news)
