De wijk rond het station van Antwerpen, 14 februari

Misschien zitten er flink wat romantische zielen in de pedagogische raad van onze school, ik weet dat eigenlijk niet zo erg precies. Feit is dat 14 februari, Valentijnsdag, bij ons op school tot "facultatieve vrije dag" werd uitgeroepen. Niemand klaagt daarover, ikzelf allerminst. 

Die vakantiedag was lang aangekondigd, dus Frederik kon ook in zijn kalender een vrije dag inlassen. Zo hadden we dus een extra lang weekend samen. Super!

Omdat mijn tovenaar als part-time  nieuwe Antwerpenaar zijn stad moet leren kennen en daar heel benieuwd naar is, gingen we vandaag een wandeling maken in de stationsbuurt. Moest maar weer eens toegeven dat ik ook déze buurt niet écht goed ken. 

Al op het Astridplein zien we de ene juwelierszaak naast de andere. Niet alle winkels zien er even betrouwbaar uit, vind ik, maar misschien is dat een vooroordeel, gebaseerd op de uitspraken van mijn grootmoeder die met dramatisch rollende ogen orakelde dat er bij het station "alle zjeléve allien mor kammelot" werd verkocht. 

 Aankomsthal. Ik kijk vandaag zoals een toerist dat pleegt te doen, neem ik me voor.

Wie mij kent weet dat ik geen fan ben van "F.C. De Kampioenen" en geen gelegenheid laat voorbij gaan om op dat programma en zijn acteurs te hakken.  Ik vàt het niet dat zoiets "humor" kan genoemd worden en godbetert " typisch Vlaams". Maar bon, vandaag tap ik maar eens uit een ander vaatje en als het aan mij had gelegen, rechtstreeks vanuit het stamcafé van Vlaanderens vrolijkste bende. 

De decors staan immers tentoongesteld in het station, en ik dacht, laten we dààr maar eens naar gaan kijken , we zijn hier nu toch! Paar jolige foto's in een decor waarin niemand MIJ ooit zou verwachten... Ik was er volledig klaar voor!

Frederik zakt wat dieper incognito in zijn sjaal weg en kijkt ongelovig als ik hem voorstel "nu binnen te springen..."

"Wegens succes verlengd tot 30 maart"

Ja, dàn moet je het echt gezien hebben, hé...!

Ik zeg met enige trots dat ik geen enkele, maar dan ook geen enkele aflevering in zijn geheel heb gezien, - anders trailers genoég in mijn maag gesplitst gekregen!- maar ik voel mee met alle ouders van kinderen die dit leuk vinden. Er rest hen één troost; smaak moet zich ontwikkelen. Ik weet dat als 8 -jarige fan van Demis Roussos. Kijk, en met mij is het toch nog redelijk goedgekomen... :-)

"De plezantste expo van het land" - zéér discutabel vind ik dit maar weer eens- zal het dan toch zonder mij moeten doen! Ik vind het vreemd: de VRT krijgt, dacht ik, geld van de gemeenschap - van u en mij dus- om programma's te maken. Ik wil er dan wel eens over klagen dat het zo'n flauwe en slechtgemaakte programma's zijn, maar tot nader order organiseer ik daar geen protestmarsen voor en maak ik geen haatgroepen op Facebook aan. En toch zou ik ZESTIEN euro moeten betalen om die decors te mogen zien? Komaan zeg! Ik héb die dingen al betaald, niet?

Als je met je kinderen een familieticket koopt, ben je maar liefst 49 euro kwijt. Heb je daar in de Mediamarkt geen verzamelbox van àlle afleveringen voor? Met nog twee Boma-worsten éxtra?
Wàt een afzetterij!

Wij gaan dus niét naar deze expo. Frederik herademt en krijgt meteen weer wat meer kleur :-)
Misschien wordt het vandaag toch nog leuk? :-)

Juwelenwinkeltjes. Het ene nààst het andere. Hoe kunnen al die mensen daar van leven, vraag je je af. De gang is hier opvallend leeg, de verkoopsters staan doelloos te lummelen, chatten op hun computer en er worden nagels gelakt bij het leven!

 Achterkant van het station. Ik ben aan deze kant - ik beken- nog nooit geweest.

 En waan me dus ogenblikkelijk in een vreemde stad. How weird!

 Stadsgedicht van Joke Van Leeuwen.

En meer cultuur in een galerij! Opzoekwerk thuis leert dat Kader Attia een Frans hedendaags kunstenaar is met Algerijnse roots. Hij werd geboren in 1970 en rekent in zijn werk af met de trauma's uit zijn verleden, tenminste,... dat las ik...

 Mij beviel dit wel.

 De hoek om en méér Maghrebijnse cultuur.  Een traditioneel badhuis.

Met mooie voordeur. Buurman kijkt een beetje achterdochtig als ik het zo in detail bekijk en een aantal foto's maak. Soms denk ik wel eens: hopelijk gebeurt hier tussen dit en een week niks, want ik heb op veel plekken al "verdacht gedrag" gesteld met veel foto's maken en "blijven rondhangen".

Maar voorlopig loopt het nog goed af.

Terug wat dichter naar de spoorweg. Hier komen we in straten waar overwegend Joden wonen. En we zien er ook opvallend veel op straat. Voor mij niet zo ongewoon, omdat ik in Antwerpen woon en hen al wel een "vertrouwder" beeld in mijn stad vind, maar Frederik vindt het zéér ongewoon. 

In Antwerpen wonen volgens Wikipedia zo'n 20.000 orhodoxe of Chassidische Joden. Dat is een hoop volk. Ze wonen erg geconcentreerd in de buurt van het station. Niemand wil voor anti-semiet worden versleten en ik ook niet, maar wat de integratie van deze mensen betreft, dààr lijkt het me niet zo bijzonder goed mee te gaan, als ik mensen hoor die wel eens les gegeven hebben op één van de vele Joodse scholen in deze wijk. Ik kreeg er regelrechte horrorverhalen over opgelepeld en dat kleurt mijn visie als ik deze mensen op straat bekijk. 

Dat je als gemeenschap een klein beetje terugplooit op jezelf, ... ik begrijp dat perfect, maar de volledige afzondering, een weigering van enige vorm van integratie en een op z'n zachtst gezegd bekrompen omgang met traditie, seks en geloof... ik heb het daar moeilijk mee. Mijn kritische zin en oprechte verontwaardiging jagen dan in mijn hoofd àlle kanten uit. De idee van " wij zijn het uitverkoren volk"... ook daarvan ga ik steigeren. 

Onbekende mensen fotograferen, ... het ligt altijd een beetje moeilijk , vind ik. Zeker als je het gevoel hebt dat je ze als een soort van circusaapjes aan het bekijken bent, en dat eigenlijk helemaal niet wil.

Ik zou niet liever willen dan aangesproken worden en uitgelegd krijgen waarom het zo belangrijk is je aan wetten en regels te onderwerpen. Soms ben ik een beetje een anarchist. Een héél klein beetje :-)

Nog maar eens opzoekwerk thuis. Wàt is nu eigenlijk "koosjer"?

De basis voor kasjroet staat in de Thora, in Leviticus en Deuteronomium 14:3-21. Specifiek staat in Deuteronomium 14:6: "elk dier, dat gespleten hoeven heeft (beide hoeven geheel gekloofd) en herkauwt onder de dieren, mag je eten". Voor vissen geldt dat zij vinnen en schubben moeten hebben (Deut. 14:9) en ook mogen niet alle vogels worden gegeten. Verder is aas verboden, alsook insecten met vleugels. Het komt er dus op neer dat men wel rund, schaap, geit en hert mag eten maar niet kameel, varken, paard of haas. Ook paling, garnaal enkreeft zijn verboden.

Volgens de regels van kasjroet moeten goedgekeurde dieren onverdoofd en op rituele wijze worden geslacht, om aan de eisen van kasjroet te voldoen. Dit noemt men sjechita. Hierbij moeten de messen vlijmscherp en kaarsrecht zijn om het dier onmiddellijk te kunnen doden, waarna al het bloed, wat nog niet bij de halssnede het lichaam heeft verlaten, verwijderd wordt door het vlees veelvuldig te zouten; de consumptie van bloed is namelijk strikt verboden.

Enkele andere kasjroet-wetten, in kort bestek:

• Het is verboden om binnen een uur volgens de Nederlandse traditie (volgens andere tradities: zes uur, of drie uur) na de consumptie van vleesproducten melkproducten te consumeren. Ook mag eetgerei (borden en bestekken) van vleesproducten nooit voor melkproducten worden gebruikt en vice versa.
• Vis telt als neutraal (parwe of minnisj) en mag zowel met vleesproducten (zie onder) als melkproducten worden gegeten.
• Vlees en vis mogen niet tegelijk worden gegeten, maar wel binnen één maaltijd.
• Er is een voorkeur voor brood dat door joden wordt gebakken. Volgens veel rabbijnen is dit een vereiste; volgens anderen een sterke voorkeur.
• Men mag geen vlees eten van een nog levend dier.
• Niet-Joodse wijn is altijd verboden, ongeacht de ingrediënten. Er bestaat ook koosjere wijn.
• Voedsel dat gekookt is door een niet-Jood mag niet worden genuttigd.
• Sommig keukengerei kan koosjer worden gemaakt door het in een ritueel bad onder te dompelen.

Een aantal wetten is plaats- of tijdgebonden: er zijn kasjroet-wetten die alleen gelden voor het agrarisch product van het land Israël en, onafhankelijk daarvan, voor Pesach.

Het nut van de joodse spijswetten kan op twee manieren worden uitgelegd. Dat er bijvoorbeeld geen varkens mogen worden gegeten, kan een rationele verklaring hebben in het feit dat ze vaak ziektes hebben. De spijswetten kunnen dus worden opgevat als hygiënische maatregelen. Maar de algemeen aanvaarde uitleg is dat het nuttigen van onrein geachte dieren een slechte invloed zou hebben op de geest.

Allemaal toch wel weer heel vreemd en "fanatiek" , voor wat ik er in documentaires op tv over zag. Ik vat dit soort van denken totaal niet.

 Ook deze kerk vind je hier in de wijk.

Op de deurposten van traditionele Joodse huizen (en vele niet-zo-tradi-tionele huizen!), treft men een smal kokertje aan. Dit kokertje wordt een mezoeza genoemd (Heb.: deurpost), omdat het op de deurposten van huizen gezet wordt. De mezoeza is niet, zoals sommigen veronderstellen een geluks-amulet, noch heeft het enig verband met het bloed van het lam dat bij de Uittocht uit Egypte aan de deurposten gesmeerd werd, maar het is een constante herinnering aan Gods aanwezigheid en Zijn mitswot.
De mitswa om de mezoeza aan de deurposten van Joodse huizen te bevestigen komt uit Dewariem (Deut.) 6:4-9, een paragraaf die in het algemeen bekend staat als Sjema (Hoor, naar het eerste woord van die paragraaf). In die paragraaf geeft God opdracht om Zijn woorden voortdurend in gedachten te houden en in het hart te griffen door ze (onder andere) op de deurposten van Joodse huizen te schrijven. De woorden van deze paragraaf staan op een klein perkamentrolletje geschreven, samen met een andere paragraaf uit Tora, Dewariem 11:13-21. En dat perkamentrolletje zit in dat kokertje. Op de achterkant van dat rolletje staat één van de namen van God geschreven. Het stukje perkament wordt vervolgens opgerold en in dat kokertje geplaatst, zodat de eerste letter van de Naam (de letter Sjin) te zien is (bovendien is in het algemeen de letter Sjin ook op de buitenkant van het kokertje geschreven).
De rol moet met de hand geschreven zijn in een speciale schrijfstijl en moet in het kokertje zitten om de mitswa te vervullen.
Het kokertje met het perkamentrolletje wordt dan aan de rechter deurpost van waar men het huis of vertrek binnenkomt, bevestigd, waarbij een korte beracha (zegen-spreuk) wordt uitgesproken. De inzegening gaat doorgaans gepaard met een kleine feestelijkheid, de Chanoekat HaBeit, de inwijding van het huis, waarbij vrienden en kennissen worden uitgenodigd.
Het is de gewoonte dat men iedere keer, wanneer men door een deur gaat waaraan een mezoeza bevestigd is, de mezoeza even met de hand aanraakt en kust dan zijn vingers die de mezoeza hebben aangeraakt. Dit is een uitdrukking van respect voor God en Zijn mitswot en doet de Joden herinneren aan de mitswot die erin geschreven staan. 

Tja, ik ben toch gefascineerd door dit soort van dingen; ik kan dat niet helpen....

Veel scholen ook hier in de buurt. Waarom er wél Joodse scholen zijn en geen erkende Moslimscholen? Ik heb wérkelijk géén idee... of toch? 

Bij één van de scholen waar we voorbijwandelen dreunen kleuters een voor mij onverstaanbaar vers op. Ik zucht. Joodse kleuters hebben totààl geen contact met andere kinderen van een ànder geloof, of met kinderen die niét geloven. Dat kàn toch niet goed zijn? 

Veel moeders in deze wijk. Met overwegend véél kinderen.
Vrijwel alle vrouwen die we zagen dragen hier een pruik én/of een hoofddoek.

Volgens de Kethuboth, fol. 7, kol. 1., moet men van de vrouw scheiden en verliest de vrouw haar huwelijksdeel als zij buiten verschijnt met haar hoofd onbedekt.

Orthodox-joodse vrouwen dragen dan ook vaak een hoofddoekje. In het orthodoxe jodendom bedekken vrouwen vanaf het huwelijk hun haar; ongetrouwde meisjes doen dat niet. Gescheiden vrouwen blijven hun haar wel bedekken. Joodse vrouwen kunnen kiezen tussen een pruik of hoofddoekje; sommigen dragen een pet of hoedje. Er zijn verschillende graden van striktheid: aan de ene extreme kant staan de enkele bewegingen die enkel zwarte hoofddoeken toestaan die elk haar bedekken, en aan de andere kant staan de bewegingen die ook een hoofdbedekking goedkeuren die niet al het haar bedekt.

De fascinatie voor haren van de verschillende religies zal ik nooit begrijpen; Sikhs mogen het niet knippen, katholieke nonnen moesten vroeger hun hoofden kaalscheren en een kap dragen, paters moesten een "tonsuur"... moslima's mogen niet met onbedekt hoofd buiten komen volgens bepaalde schriftgeleerden en dus ook in de Joodse traditie is "haar" of het niet tonen ervan, erg belangrijk. 

Onbegrijpelijk, al die heisa daarrond. Maar bon, ik wil niet zeuren :-)

Bij een winkel waar donkere lange jurken voor dames te koop hangen, zie ik een wervend bordje : "nieuwe collectie binnen!". Het heeft iets grappigs vast te stellen  dat de nieuwe collectie van dat slag is, dat mijn grootmoeder die al lang overleden is, zich nooit in zo'n jurk zou willen hebben laten blikken, wegens "té ouderwets".
Maar goed, ik ben niet chassidisch en prijs me daar érg gelukkig om in mijn oranje truitje.

 Belgiëlei.

 Met krokussen!

Véél krokussen die ik graag van wat dichterbij had willen fotograferen. Maar de Rede, bij monde van mijn tovenaar, spreekt tot mij: " Ilske, zo'n druk verkeer hier! Je gaat je leven toch niet wagen voor een krokus, hé??"

Euh... néé dus.

Stadspark met speeltuin. Joodse kinderen en hun mama. Donkerblauw, langgerokt, àllemaal. Ik vind dat troosteloos en ouwbollig. Maar niemand vraagt mij wat...

"Schneller! Schneller!" roept het zesjarige jongetje. 

"Noch schneller?" vraagt de papa, luid lachend en zwiert hoger en hoger met de hangmat.
Het kereltje gilt van het lachen.
Mooi is dat.
Ik lach naar de man.
Hij kijkt verstoord een andere kant op.

Er zijn hier ook niet-Joodse scholen en om half vier stroomt iedereen hier en masse buiten. Het was Valentijn en sommige meisjes lopen opzichtig met drie en vier rozen te zwaaien. Elk met een kaartje eraan. Andere meisjes hebben géén roos en gebaren dat vooral niét erg te vinden.

Ik vermoed dat dat slechts een pose is.

Streng bewaakte diamantwijk. Veel Joden, maar nog meer Indiërs hier op straat. Vrijwel geen vrouwen in dit mannenbastion. In deze straat heb ik niét het gevoel in mijn eigen stad rond te lopen. Je moet dat voor de aardigheid zelf eens gaan uitproberen.

Joods gebedshuis. Het is er een af en aan lopen van traditioneel geklede mannen. Mag je hier als niet gelovige binnen? Ik probeer het maar niet uit.

 Die aanslag herinner ik me nog goed.

Hoedenwinkel. Met binnen érg veel keuze.
"En als het regent, trekken alle Joodse mannen een soort van plastiekzak over hun hoed," zeg ik Frederik. Hij kijkt ongelovig, maar ééntje, die bepaald geen vertrouwen heeft dat het verder droog gaat blijven, zien we toch met zo'n plastieken geval op zijn hoofd rondlopen.

Ik kan het niet helpen hoor, maar ik vind dat màf.
En ja, ik probeer "respect' te hebben voor "de mensen".... écht wel.
Maar soms stuit ik op mijn grenzen. Die voel ik meestal haarscherp aan.

 Winkelstraat.

 Over deze traiteurszaak zag ik ooit eens een reportage.

Superette uit de jaren "stillekes" met Joodse opa achter de kassa. Dan durf ik niet zo goed mijn tijd nemen om een foto te maken, schijtlaars die ik ben. Maar de foto en de aanblik van de man zitten in mijn hoofd.
Een ongewone en verre wereld.

Via het station lopen we terug naar de metro.
En op de metro recht in de armen van Joke gelopen nog ook! Ik maak hiér en niet bij haar thuis, kennis met Rosa. Moet daar nu toch écht gauw eens heen, verdorie! Straks kan de roze wolk die nu zoet slaapt,  al lopen! :-)

Heerlijke dag. Ik ben graag op stap. En bijzonder graag met iemand die daar ook zo van geniet als mijn Frederik. Kijken, praten, becommentariëren.  Tralalalallaa!