Tien jaar na het eerste wetsvoorstel gaat hij er ein-de-lijk komen: de kinderombudsman. In september heeft de ministerraad het wetsvoorstel bekrachtigd en het streven is om de kinderombudsman begin 2011 te laten starten. Om jullie een idee te geven van wat dit precies zal inhouden, volgt hieronder een samenvatting van het Unicef Factsheet Kinderombudsman.
Wat is een kinderombudsman?
Deze vertegenwoordigt de rechten en belangen van kinderen ten opzichte van de overheid. De kinderombudsman komt op voor de rechten van kinderen en houdt er toezicht op dat deze rechten door iedereen gerespecteerd en nageleefd worden. Ook adviseert hij de regering over kinderrechten.
Waar komt de term kinderombudsman vandaan?
De term ‘ombudsman’ komt uit Scandinavië. De eerste ombudsman verscheen in Zweden in 1809 en daarna volgden vele landen. De Zweedse NGO Rädda Barnen (Save the Children) stelde in de jaren 1970 een kinderombudsman in. Tijdens het Internationale Jaar van het Kind (1979) kreeg het idee internationale bekendheid. Noorwegen was het eerste land dat een onafhankelijke kinderombudsman instelde met een wettelijke basis: Barneombudet. De wet die dat effectueerde werd in 1981 door het Noorse parlement goedgekeurd. Dat was dus nog lang voordat het kinderrechtenverdrag in 1989 werd aangenomen. In 1988 werd de Noorse wet aangepast om de rol van de kinderombudsman te verbinden aan het kinderrechtenverdrag. Wereldwijd zijn er ruim 40 landen met een kinderombudsman maar in Nederland is er nog geen. De hoogste tijd dus!
Waarom een kinderombudsman?
- Kinderen zijn afhankelijk van volwassenen (biologisch, sociaal, relationeel, economisch en juridisch).
- Kinderen hebben geen stemrecht en geen invloed op politieke besluiten.
- Kinderen kunnen schending van hun rechten niet zelf voorleggen aan een rechter.
- Kinderen zijn kwetsbaar door hun afhankelijkheid van de omstandigheden waarin ze opgroeien.
- Op basis van het kinderrechtenverdrag is Nederland verplicht om een kinderombudsman in te stellen.
- De Raad van Europa pleit al jaren voor het instellen van een kinderombudsman in Europese landen.
- Met het instellen van kinderombudsman laat de overheid zien dat ze kinderrechten en het kinderrechtenverdrag serieus neemt en zich verantwoordelijk voelt voor de behandeling van klachten van kinderen door een onafhankelijk bureau.
Wat doet een kinderombudsman?
- Monitoren van kinderrechten (overzicht over alle beleidsterreinen die te maken hebben met de leefwereld van minderjarigen, adviseren over over wetgeving en beleid, toetsen of men steeds besluit en handelt in het belang van het kind)
- Promoten van kinderrechten (garanderen en concretiseren van kinderrechten, zorgen dat kinderen een hogere prioriteit krijgen, zorgen dat kinderrechten zichtbaarder worden in overheid en maatschappij, veteren van de houding ten opzichte van kinderen, minderjarigen informeren over hun rechten, overheid en bevolking informeren over de leefwereld van minderjarigen, creëren van een kanaal waardoor de eigen mening van kinderen gehoor krijgt bij overheid en bevolking)
- Beschermen van kinderrechten (zorgen dat ieder kind iets kan ondernemen zodra zijn rechten worden geschonden, fungeren als uiterste klachteninstantie voor minderjarigen)
Ontwikkelingen in Nederland rond de kinderombudsman
- 1982: instelling algemene ombudsman
- 1987: eerste internationale congres kinderombudswerk
- 1992: kabinet Lubbers-Kok ziet niets in kinderombudsman
- 1999: VN-Kinderrechtencomité pleit voor kinderombudsman en doet een aanbeveling aan de overheid, die hier niets in ziet
- 2000: Tweede Kamer neemt motie aan waarin de regering gevraagd wordt binnen een half jaar een concreet voorstel te doen voor het invoeren van een kinderombudsman
- 2001: SCO-Kohnstamm instituut brengt verslag uit waaruit blijkt dat er ruimte is voor een onafhankelijk instituut kinderombudsman
- 2001: na raadpleging van een jongerenpanel wordt aan de Tweede Kamer voorgesteld alsnog een kinderombudsman in te stellen, D66 en PvdA dienen een initiatief wetsvoorstel in over een kinderombudsman
- 2004: VN-Kinderrechtencomité dringt opnieuw aan om maatregelen te nemen om een kinderombudsman in te stellen
- 2007: ontstaan ministerie Jeugd en Gezin, minister laat weten met VN-Kinderrechtencomité in gesprek te gaan over de mogelijkheden
- 2007: tijdens de Kindertop laat minister Rouvoet weten dat hij een kinderombudsman wil instellen als hij overtuigd is van de toegevoegde waarde
- 2010: Eerste Kamer aanvaardt initiatief wetsvoorstel tot instelling kinderombudsman
- 2010: ministerraad heeft er op voorstel van minister Hirsch Ballin (Binnenlandse Zaken) en minister Rouvoet (Jeugd en Gezin) mee ingestemd het initiatiefwetsvoorstel Kinderombudsman te bekrachtigen
